De schutterij en magistraat / de 19e eeuw

Vergroot deze foto

Prijsbeker voor de Haagse schutterij

  • J.M. van Kempen, 1874
  • Momenteel niet te zien in het museum

De rijke versiering laat er geen twijfel over bestaan: deze zilveren vergulde bokaal op hoge voet is een echte prijs- of wedstrijdbeker. Aan de voorzijde schittert het wapen van Den Haag met de ooievaar en de zijkanten worden gedecoreerd door twee leeuwenkoppen. Het opschrift op de met wapentrofeeën en eikenkransen versierde voet onthult de schenker en ontvanger van deze bokaal: ‘Koning Willem III aan het Officierskorps der ’s Gravenhaagse Schutterij’. De beker was inzet bij een oud gebruik: het papegaai- of koningsschieten. Bij deze traditionele schietwedstrijd probeerden schutters een houten papegaai van een hoge paal te schieten. Wie won, werd koning en ontving een zilveren beker als prijs. De inscriptie aan de binnenzijde van het deksel vertelt ons wie deze bokaal in 1876 bemachtigde: ‘Koningsprijs voor het Korps Officieren der dienstdoende schutterij van ’s-Gravenhage op den 14 september 1876. Behaald door den 1en luitenant van genoemd Korps Jhr. Mr. Jacob Hendrik van Reenen.’

Schenking door tussenkomst van generaal- majoor Jhr. Mr. W.V.R.K. Baud, Oud-Commandant der dienstdoende schutterij, 1907.

In 1907 kwam een einde aan het bestaan van de schutterij. Door tussenkomst van oud-commandant der dienstdoende schutterij, generaal-majoor Baud, werd deze prijsbeker aan het Gemeentemuseum geschonken. De bokaal moest, naar de wens van koningin Wilhelmina, op dezelfde plaats bewaard worden als twee zijden vaandels van de Haagse schutterij. Deze vaandels waren op 5 juni 1815 aan de schutters geschonken door de douairière hertogin van Brunswijk. Na afdanking van het Haagse schutterijkorps beloofden de burgemeester en wethouders de vaandels een ereplaats te geven ter herinnering aan de vroegere lands- en stadsverdediging. Over de geschonken prijsbeker was de commissie van het Gemeentemuseum minder te spreken. Tijdens de vergadering van 27 november 1907 besloot de commissie dit object ‘(…) geene in het oog springende plaats te geven.’ Hoewel de bokaal vervaardigd was door de beroemde ‘Koninklijke Nederlandse Fabriek van gouden en zilveren werken J.M. van Kempen & Zonen' uit Voorschoten, was de commissie niet overtuigd van de kunstwaarde ervan.

  • Objectnummer: 1907-0001-OME
  • Materialen: verguld zilver
  • Afmetingen: 59,5 x 30,2 cm

Literatuur

Over het zilverwerk van gilden:

  • Jet Pijzel-Domisse, ‘Haagse pronk der gilden en hoogheemraadschappen’, in: Titus M. Eliëns (red.), Haags goud en zilver. Edelsmeedkunst uit de Hofstad (Zwolle/Den Haag 2005) 77-89.
  • Louise E. van den Bergh-Hoogterp, ‘Der schutters schat. Het zilverbezit van de schutterijen in de Noordelijke Nederlanden’, M. Carasso-Kok en J. Levy-van Halm, Schutters in Holland. Kracht en zenuwen van de stad (Zwolle/Haarlem 1988) 140-163.
Lees meer