Portretten / de 16e eeuw

Vergroot deze foto

Portret van Maria van Dorp

  • Hendrik Grudii (Hendrik van der Heyden), ca. 1548
  • Momenteel niet te zien in het museum

‘Laet bliven gheluckich. Aen ’t werk die ’t exerceert’ staat op het briefje dat Maria Willemsdochter van Dorp voor zich heeft liggen. Schilder Hendrik van der Heyden heeft de echtgenote van Floris van Dam hier voorgesteld als het toonbeeld van een deugdzame huisvrouw. Vooral het kruisje in haar handen brengt dit tot uitdrukking. In de oudere literatuur is de afgebeelde vrouw op dit portret geregeld aangezien voor Floris’ zuster Ida van Dam. Gezien het feit dat het werk een pendant vormt van het portret van Floris moet dit wel Maria zijn. Over het persoonlijk leven van deze vrouw van de Haagse schout is verder weinig bekend. Wel weten wij dat zij een jaar jonger was dan haar man die omstreeks 1508 geboren is. Volgens het opschrift op de schilderijlijsten waren Floris en Maria respectievelijk 40 en 39 jaar oud toen zij geportretteerd werden.

Op 26 augustus 1555 legden Floris en Maria in een testament vast dat de langstlevende van het echtpaar een hofje voor twaalf ‘oude menschen’ zou laten bouwen. Na het overlijden van Maria verzetten haar broers en zusters zich tegen dit plan en spanden zij een zaak aan bij het Hof van Holland. In 1563 besloot Floris een nieuw testament op te stellen met uitvoerige bepalingen over het te stichten hofje. Opnieuw kwam het niet tot uitvoer, doordat hij kort daarop overleed. Uiteindelijk vervulden de executeurs alsnog de wens van het echtpaar. In 1565 werden drie percelen in de Juffrouw Idastraat gekocht waar pas in 1606 de twaalf ‘oude wyfkens huyskens’ gesticht werden. Meer dan twee eeuwen werd dit ‘Hofje Floris van Dam’ beheerd door nazaten van de stichter, maar in 1883 moest het plaatsmaken toen de Prinsestraat werd verbreed en doorgetrokken. Ter vervanging kochten de regenten een hofje van de Lutherse gemeente aan de Lange Beestenmarkt dat sindsdien de naam ‘Hofje Floris van Dam’ draagt.

  • Objectnummer: 1948-0009-SCH
  • Materialen: olieverf op paneel
  • Afmetingen: 65,5 x 50,5 cm

Literatuur

  • R.E.O. Ekkart, ‘De portretten van Floris van Dam en zijn echtgenote’, in: P.J.M. de Baar e.a. (red.), Haagse hofjes. Tien historische artikelen (Leiden 1982) pp. 27-35.
  • J.P.A. van Ballegoijen de Jong, Hofjes in de Hofstad (Baarn 1975) pp. 32-34.
  • Johan Schwencke, Oude Haagse hofjes en godshuizen (Zaltbommel 1975) p. 51.
Lees meer