korte vijverberg 7 | 2513 ab | den haag | t 070 3646940 | info@haagshistorischmuseum.nl

Stokskes van Van Oldenbarnevelt in het Haags Historisch Museum
Hoofdconservator Marco van Baalen (r), verwisselt de stokjes van Van Oldenbarnevelt in de opstelling Topstukken van de vaderlandse geschiedenis.
 
Het Haags Historisch Museum had heel even twee stokskes van Johan van Oldenbarnevelt in huis. Net zoals er meerdere boekenkisten van Hugo de Groot zijn, bestaan er drie stokjes van de grote politicus.
Steunend op zijn stok betrad de bejaarde staatsman Van Oldenbarnevelt in de ochtend van 13 mei 1619 het schavot voor de Ridderzaal op het Haagse Binnenhof waar hij door het beulszwaard onthoofd zou worden.
Museum Flehite in Amsterfoort bewaart het vermeende krukstokje (op de foto rechts) van stadgenoot Van Oldenbarnevelt vooral als een curiositeit. Inmiddels is door technisch onderzoek wel gebleken dat dit niet de stok kan zijn geweest waarmee de bejaarde staatsman zijn dood tegemoet liep. Wel zijn in het handvat de initialen J v O gegraveerd en op de stok zelf staat de datum van zijn executie: 13 mei 1619.

Het Rijksmuseum in Amsterdam bezit niet minder dan twéé stokjes die ooit aan Van Oldenbarnevelt zouden hebben toebehoord. De eerste stok is deftig, met een ivoren knop en ijzeren punt, de andere is een simpel, onversierd exemplaar. Van de tweede stok is lange tijd gedacht dat het de 'echte' was, dat dit stokje in Van Oldenbarnevelts familie was gebleven. Het zou de dichter Joost van den Vondel hebben geïnspireerd tot zijn gedicht: Het stockske van Johan van Oldenbarnevelt, vader des vaderlands.
Mijn wensch behoed' U onverrot,
O stok en stut, die geen Verrader,
Maar 's Vrijdoms Stut en Hollandsch Vader,
Gestut hebt op dat Moordschavot."
Later is gebleken dat de echte wandelstok terecht was gekomen bij Vondels vriend en collega, de dichter Jacob Westerbaen. Deze was getrouwd met de weduwe van Johans oudste zoon Reinier. En ook Westerbaen schreef een stuk poëzie over de stok. Deze laatste stok én de gedichten van Vondel en Westerbaen belandden in de 19de eeuw in de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek.
 
 (Bron: Museum Flehite)